User Name  Password
Forumi Amantin
Make a donation click here. Your support will help us remove ads and upload local images, etc.
Title: Sami Frasheri
Forumi Amantin   Letërsia shqipe
Hop to: 
Search Tags: Sami Frasheri
Views:366     
New Topic New Poll
<<Previous ThreadNext Thread>>
Page 1 / 1    
AuthorComment
Lyhnida
 Author    



Rank:Silver Member

Score: 55
Posts: 55
From: Albania
Registered: 07/10/2012
Time spent: 0 hours

(Date Posted:08/10/2012 05:55)
Share to: Facebook Twitter MSN linkedin google yahoo

Sami Frasheri
(1884-1885)


Sami Frasheri ka lindur ne 1 Qershor 1850, ne Frasher te Permetit. Ai ka qene ideologu kryesor i levizjes kombetare shqiptare, dijetar, shkrimtar dhe publicist. Vëllai më i vogël i Abdylit e i Naimit, ai lindi në Frashër më 1850, ku mori
edhe mësimet e para. Më 1871 mbaroi gjimnazin "Zosimea" në Janinë, mësoi gjuhë të vjetra e të reja dhe u pajis me një kulturë të gjerë. Më 1872 shkoi në Stamboll për punë dhe atje u lidh menjëherë me patriotë shqiptarë, me Pashko
Vasën, Jani Vreton, Ismail Qemalin, Kristoforidhin, Hoxha Tasinin etj. Samiu u dallua shumë shpejt midis tyre dhe, me formimin e shoqërisë së Stambollit, u zgjodh kryetar i saj, ndonëse ishte nga më të rinjtë. Gjer në fund të jetës ai
mbeti udhëheqësi kryesor i kësaj shoqërie. Samiu ishte njeri me horizont të gjerë dhe dha ndihmesë të shquar për
kulturën turke. Drejtoi disa gazeta turqisht, ku mbrojti edhe të drejtat e kombit shqiptar. Botoi në turqisht edhe një varg veprash letrare e shkencore. Krijimtaria e Samiut në gjuhën shqipe është e lidhur tërësisht me idealet e lëvizjes kombëtare për çlirim, me nevojat e shkollës e të kulturës kombëtare. Pa dyshim ai është një nga themeluesit e saj. Për shkollat e para shqipe Samiu botoi këto vepra: "Abetare e gjuhës shqipe„(1886), "Shkronjëtore e gjuhës shqipe„(gramatikë e shqipes, 1886) dhe "Shkronja„(gjeografia, 1888). Hartoi edhe një fjalor të gjuhës shqipe, që nuk i dihet fati. Frasheri ishte zoterues i disa gjuheve te huaja si turqisht, italisht, frengjisht, latinisht, greqishten e re dhe te vjeter, arabisht dhe persisht. Sami Frasheri drejtoi disa nga revistat e para ne gjuhen shqip “Drita” dhe pastaj “Dituria”, ku shkroi nje varg artikujsh. Hartoi librat “Abetare e gjuhes shqipe” (1886), “Shkronjtore e gjuhes shqipe” (gramatika) dhe “Dheshkronje” (Gjeografia 1888). Ai ka shkruar “Shqiperia c’ka qene, c’eshte e c’do te behet” botuar me 1889 ne Bukuresht. Sami Frasheri hartoi dhe nje fjalor te gjuhes shqipe qe mbeti i pabotuar, la gjithashtu ne doreshkrim nje permbledhje kengesh popullore shqiptare. Eshte autor i fjalorit normative te gjuhes turke (Kamus-i turki, 1901), i cili ruan vleren e vet te madhe edhe ne ditet e sotme. Fjalori “Kamus-i turki” permban mbi 40 mije fjale e shprehje gjuhesore. Samiu eshte gjithashtu edhe autor i disa fjaloreve dy-gjuhesh frengjisht-turqisht, turqisht-frengjisht dhe arabisht – turqisht. Sami Frasheri ka shkruar edhe drama e romane ne gjuhen turke. Vepra me e rendesishme eshte “Besa”, botuar ne 1875, dhe vene ne skene ne teatrin perandorak ne Stamboll. Sami Frasheri ka dhene kontributin e tij edhe ne fushen e gazetarise. Ai ka bashkepunuar me shkrime dhe ka qene redaktor dhe kryeredaktor ne disa gazeta “Sabah” (Mengjesi 1876) dhe “Hafta” (Java). Ne punen krijuese te tij, zene vend edhe perkthimet, e kryesisht ato nga frengjishtja. Bibloteka e tij personale kishte 20 mije vellime. Sami Frasheri
vdiq ne Stamboll ne 1904, duke lene me doreshkrim 11 vepra, krysisht nga fusha e gjuhesise dhe letersise.
usertype:2
Lyhnida
Share to: Facebook Twitter MSN linkedin google yahoo 1# 



Rank:Silver Member

Score:55
Posts:55
From: Albania
Registered:07/10/2012
Time spent: 0 hours

RE:Sami Frasheri
(Date Posted:08/10/2012 05:57)

Fjale te urta nga Sami Frasheri



• Po te bjere ne det nje pike uje, nuk thahet
• Mejtimet me te larta gjenden ne fjalet me te shkurtra
• Ne vend qe te shesesh dituri dhe zotesi, perpiqu t’i fitosh ato
• Njerezit jane te njejte para natyres, edukata i ben te dallohen
• Nuk ka gje me te lige se perqeshja, sepse prek te miret me shume se te liqte
• Njollat qe na ngjiten ne trup, lahen me uje, njollat e shpirtit s’ka gje t’i
pastroje
• Mos shkruaj gje kur je me nerva, sepse, ndersa plaga e gjuhes eshte me e
keqe se e shpates, mendo ç’ka mund te jete ajo e pendes
• Kot perpiqet mendja, kur nuk mund te arrije graden e larte te ndjenjave te
zemres
• Per ndryshimin e dickaje nuk ka asgje me te afte se koha
• Goja kalon kufirin, demin e paguan mendja.
• Ai qe pelqen veten e tij, nuk pelqehet nga askush.
• Hipokrizia eshte helmi me i rrezikshem.
• Mos u tremb nga shuplaka e mikut, duhet te kesh frike nga levdata e
armikut.
• Peri i ngateruar, nuk zgjidhet duke u ngutur.
• Genjeshtra s’mund ta mund kurre, te verteten. Rruga e ngushte rrotullohet e
rrotullohet e perseri ne rruge te madhe del.
• Zemra eshte nje astrolog qe nuk gabon asnjehere ne zbulimet qe ben.
• Fjala e keqdashesit eshte si qymyri: edhe kur nuk djeg sendin qe e prek, e
nxin ate
• Vlera e zjarrit kuptohet ne ditet e dimrit, dhe ajo e bores ne ditet e veres.
• Nese eshte lumturi te duhesh, eshte lumturi me e madhe te duash.
• Njeriun e bejne te perjetshem veprat e tij.
• Biseda linde nga mendimi, biseda pa mendim nuk eshte bisede, eshte
grindje.
• S'ka gje me te keqe se te perqeshurit, sepse me shume prek te miret se te
kqinjet.
• Bukuria e njeriut perbehet nga bukuria e fjales qe flet.
• Shpagimi me i embel eshte te besh mire kunder te keqes qe te eshte bere.


(Message edited by Amantin On 08/10/2012 06:22)
usertype:2 tt= 0
Support us

Create free forum and click the links below and your donations will make a difference here.

www.dinodirect.com

A Huge Online Store for Various Cool Gadgets, Accessories: Laser Pointer, Bluetooth Headset, Cell Phone Jammer, MP3 Players, Spy Cameras, Soccer Jersey, Window Curtains, MP4 Player, E Cigarette, Wedding Dresses, Hearing Aids, eBook Reader, Tattoo Machines, LED Light Bulbs, Bluetooth Stereo Headset, Holiday Gifts, Security Camera and Games Accessories and Hobby Gadgets.  
Lyhnida
Share to: Facebook Twitter MSN linkedin google yahoo 2# 



Rank:Silver Member

Score:55
Posts:55
From: Albania
Registered:07/10/2012
Time spent: 0 hours

RE:Sami Frasheri
(Date Posted:08/10/2012 05:59)

"Shqipëria ç'ka qenë, ç'është e çdo të bëhet"


Është një nga veprat madhore të Rilindjes, manifesti politik e ideologjik i saj.
U botua në Bukuresht më 1899, në prag të ngjarjevetë mëdha do të çonin në
fitoren e pavarësisë. Për këtë, shqiptarët duhet të ishin të pregatitur, të kishin
programin e luftës dhe të ndërtimit të shtetit të ri. Duke përgjithsuar përvojën
e gjerathershme të lëvizjes kombëtare, kjo vepër e plotësonte më së miri këtë
mision.
Siç tregon titulli, vepra përbëhet nga tri pjesë.
Pjesa e parë i kushtohet historisë së kaluar të Shqipërisë. Qëllimi i autorit
është të provojë se populli shqiptar është nga popujt më të vjetër të Evropës,
me një gjuhë nga më të vjetrat e më të bukurat, me kulturë e tradita të pasura,
që ka të drejtë të jetojë i lirë në mes të popujve të tjerë dhe kombeve të
qytetëruara. Si shumë rilindës të tjerë, Samiu mbron origjinën pelazgjike të
popullit shqiptar.
Një vend me rëndësi i jep në këtë pjesë figurës së Skënderbeut dhe epokës së
tij. Skënderbeun e cilëson si një burrë që i ka shokët e rrallë në histori, kurse
për epokën e tj shkruan se "është m'ë bukur e m'ë bekuar e gjithë kohërave
për vendin tënë„, se atëherë i gjithë kombi ishte i bashkuar dhe u nderua në
gjithë botën. Kjo është një nga synimet kryesore të veprës; të forcojë te
shqiptarët ndërgjegjjen dhe krenarinë kombëtare.
Pjesa e dytë jep me nota tronditëse një tablo realiste të Shqipërisë pas
Tanzimatit. "Qysh janë sot shqiptarët?„-pyet Samiu me shqetësim dhe tregon
se gjendja e vendit është e mjeruar nga çdo pikpamje. Burimin e këtij mjerimi
ai e sheh në rradhë të parë te zgjedha e huaj, që e ka lënë vendin në varfëri,
padituri, dhe errësirë. "Shqiptarët, - shkruan Samiu, - janë robër të poshtuar
(poshtëruar) e t'unjurë, të shkelur e të çpërnderë(turpëruar).
Përshkrimi është edhe më i gjallë në kontrast me të kaluarën, të cilën në
përgjithësi autori e idealizon. Ndaj dhe stili bëhet më zemërak, vepra e
patriotit vlon nga revolta kundër shtypjes kombëtare. Ata shqiptarë të veshur
dikur me "roba të arta„ e të farkëtuar me armët e argjëndta të trimërisë,
shkruan Samiu, "Janë sot lakuriq, me një këmishë që që s'ka ku ta zërë qeni.
Vetë edhe zaptieja e taksidari, e ngre shkopnë e i rreh duke thirrur; Pagoni! E
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
ku të gjejë i ziu që të paguajë? Atëherë shesin kanë, dhinë, ç'të kenë, edhe
gjer në qeramidhet e shtëpisë„.
Vend të rëndësishëm zë analiza që Samiu u bën rreziqeve që i kanoseshin
Shqipërisë.
Si gjithë rilindësit, ai mendonte se rreziku i parë Shqipërisë i vinte nga
Perandoria Osmane, të cilën Samiu e quante
një të vdekur që duhej varrosur sa më parë. Sa më gjatë të mbetej lidhur
Shqipëria me këtë perandori të kalbur, aq më keq do të ishte. Shteti osman
dotë shembej së shpejti dhe Shqipëria mund të groposej në gërmadhat e tij.
Rreziku tjetër, mendon Samiu, shqiptarëve u vinte prej lakmive të
shovinistëve fqinjë, lakmi që i mbështetnin fuqitë imperialiste.
Rreziqe të mëdha shqiptarëve edhe prej grindjeve e përçarjeve midis tyre,
sidomos prej përçarjes fetare, gjithashtu prej padijes, prej mungesës së
shkollave shqipe. Këto rrethana i hapnin shteg rrezikut të asimilimit të
shqiptarëve prej të huajve.
Pjesa e tretë, fillon me pyetjen: "A mund të qëndrojë Shqipëria si është?
Përgjigjja është, jo„. Në përgjithësi në këtë pjesë Samiu paraqet programin e
lëvizjes për të ardhmen e Shqipërisë.
Nga analiza që u bëri rrethanave politike në fund të shekullit XIX, Samiu
arriti në përfundimin se rruga e vetme për të shpëtuar nga zgjedha osmane
dhe nga rreziku i copëtimit prej shteteve fqinje ishte që Shqipëria të shkëputej
nga Turqia menjëherë, para se ajo të shembej dhe shqiptarët të formonin
shtetin e tyre të pavarur. Autori mendonte se kjo s'arrihej me lutje, por me
rrugën e luftës së armatosur. "Shqiptarët duhet t'i marrin ato që duan me
pahir, t'i kërkojnë me fjalë, po të kenë edhe pushkën plot„.
Si mendimtar demokrat dhe iluminist, Samiu parashtron një projekt të gjerë
me ide të përparuara për të ardhmen e Shqipërisë. Ai nuk e pranon idenë e
monarkisë. Si formë regjimi sipas tij, Shqipëria duhet të ishte republikë
parlamentare që do të kishte në krye një pleqësi. Kushtetuta e shtetit të
ardhshëm shqiptar që propozonte Samiu, përshkrohet nga fryma demokratike.
Ideali i tij për këtë shtet ishte ideali i një demokracie borgjeze. Si shprehës i
pikëpamjevetë klasës së re të borgjezisë, ky ishte një ideal i përparuar për
kohën, sepse ai i kundërvihej shtetit despotik osman.
Shumë i guximshëm e i përparuar për kohën ishte projekti i Samiut edhe për
zhvillimin ekonomik e shoqëror të vendit. Ai kërkonte të ngrihej një industri
kombëtare, të mëkëmbej bujqësia, të zhvillohej komunikacioni automobilistik
dhe hekurudhor, të forcohej mbrojtja etj. Vëmendje të veçantë Samiu i
kushtonte zhvillimit të arsimit e të kulturës shqiptare. Si gjithë rilindësit, ai
kishte bindjen se ajo që u duhej më shumë shqiptarëve ishte dituria. Për
përhapjen e saj ai kërkonte një sistem arsimi të përgjithshëm e të detyrueshëm
për të gjithë, djem e vajza. Arsimin e donte në gjuhën amtare shqipe dhe
shkolla të ishte laike, e shkëputur nga kisha e xhamia, një shkollë që të
shërbente si vatër diturie dhe atdhetarizimi.
Samiu ëndërronte Shqipërinë me shkolla të të gjitha kategorive, me universitet
("gjithëmësime„ siç e quante ai), me akademi të shkencave, muzeume e
biblioteka.
Siç shihet, në veprën "Shqipëria ç'ka qënë, ç'është e ç'do të bëhet„ gjeti
shprehje mendimi shqiptar më i përparuar politiko-shoqëror i kohës. Me këtë
vepër Samiu u bë ideologu më i shquar i lëvizjes kombëtare shqiptare. Vepra
e tij është një traktat politiko-shoqëror, megjithatë ajo ka vlera të mëdha
stilistike, një gjuhë e gjallë, e shprehëse. Stili i prozës së Samiut është
energjik, herë polemist, herë fshikullues e herë me patos thirrës e mobilizues.
"O burrani o shqiptarë ! Zihuni me të dy duart në besë, në lidhje e në
bashkim, se kjo do t'ju shpëtojë!„
Fraza e Samiut është e qartë, me mjete gjuhësore plot ngarkesë emocionale.
Mbasi ka parashtruar krejt programin e tij, ja si e mbyll veprën; "Ja qëllimi
ynë! Ja puna jonë e shenjtëruarë! Ja besa jonë! Në mes të shqiptarëve të
vërtetë s'ka ndonjë ndarje, ndonjë çarje, ndonjë ndryshim! Janë të tërë
vëllezër, të gjithë një trup, një mendje, një qëllim një besë!„
Kjo vepër solli një ndihmesë të madhe për pasurimin e gjuhës letrare shqipe
dhe për formimin e stilit publiçistik.
Samiu vdiq në Stamboll më 1904, i përndjekur nga autoritetet dhe i
respektuar nga populli dhe opinoni përparimtar.
usertype:2 tt= 0
Lyhnida
Share to: Facebook Twitter MSN linkedin google yahoo 3# 



Rank:Silver Member

Score:55
Posts:55
From: Albania
Registered:07/10/2012
Time spent: 0 hours

RE:Sami Frasheri
(Date Posted:08/10/2012 06:09)

Botuar në vitin 1884
Shqiperia c'ka qene,c'eshte, e cdo te behet ?
Permbledhje nga vepra :Shqiperia c'ka qene,c'eshte, e cdo te behet ?
Autori : Sami Frasheri
... Nje komb i vjeter, me i vjetri i kombeve te Evropes,Pellazget e qemocem
te mbajtur e te qendruar qe prej mijera vite ne roberi ishin, nje komb kaq i
vjeter e me gjithese kesaj fort i ri, qe tani po ze te lulezoje per te paren
here,nje komb trim e i zoti me nje koke e me nje balle, qe s'i ka askush tjeter,
me nje gjuhe te gjere e te plote, te bukur e te lehte, qe e meson qe ne gjirin e
nenes, nje komb te tille, kush mund ti dale kuner, e kush mund t'i shkoje
perpara ?
O burrani, o Shqipetare! Nqs duam e nqs perpiqemi do te jemi nje nga me te
miret e nga me te ndriturit e kombeve te Evropes qe te na kene zili gjithe
bota. O burrani! Te mos na mbuloje gjumi i mefshtesise e ti paditurise, sepse
nqs rrime keshtu ,jemi te humbur.Oh! Sa me dhimbje e madhe e sa turp i
rende te humbase sot,ne kete kohe qe edhe me te dobetit e kombeve kane
gjuhen e tyre dhe po lulezojne, nje komb si i shqiptareve qe eshte mbajtur per
mijera vite ne roberi, ne kohera teper te egra. Nje komb kaq i mencur, me nje
gjuhe te bukur te humbase nga padija e nga mos pasuri nje gjuhe te shkruar!
Nje komb kaq trim e qe se kursen gjakun te humbase duke u copetuar prej
kombeve te dobet e te frikshem! Mend kemi,trimeri kemi,gjuhe te bukur e te
lehte kemi, ete mos dime a te mos duam t'i perdorim gjithe keto per te miren
tone, po te rrime me duar lidhur ,kjo eshte me ekeqja,te punojme per humbjet
tona, te nxjerrim themelet e kombit tone me paditurite e te verberve te vete ?!
A jemi shqipetare? Besa, feja, puna,kujdesi, deshira jone, mendimi yne te jete
per Shqiperine e per shqipetarine. Te cojme gjuhen perpara, ta zgjerojme e ta
zbukurojme me shkronja e me dituri; te hapim shkolla , te mesojme, te mos
mbese ndonje shqipetar i paditur e qe te mos dije te lexoje e te shkruaje ; te
largojme shkollat e huaja nga Shqiperia e ta mbushim memedheun tone me
shkolla shqipe;djemte tane ne nje kohe te shkurter te mesojne te lexojne e te
shkruajne gjuhen e tyre edhe diturite qe u duhen ; meqenese gjuhen e dine
vetvetiu e mundin ta mesojne ne pak kohe, do te kene deshire te mesojne
mjaft dituri ; edhe bariu dhe bujku edhe mjeshteri i mureve nuk do mbetet pa
dituri.
Keto pune jane te drejtat tona ; kush te mos na lere te punojme ne kete udhe
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
te se drejtes e te miresise, na ka rembyere te drejten nga dora jone; eshte
drejta jone te perpiqemi me fjale , me pene, me arme , qe te shkeputim te
drejten tone nga thonjte e atyre qe na e kane rrembyer. Nuk duam te
rrembejme gjene e tjetrit, por s'duam te leme edhe gjene tone e te drejten e
sheshit te na e rrembejne me pahir.Te perpiqemi per te drejten tone, per
gjuhen tone, per kombin tone, per te miren e kombit tone; kush te na qendroje
perpara e te na ndaloje ne kete udhe te shenjte, te therrasim, te na degjojne
bote e qytetare, te na ndihmojne edhe ata ne te drejten e bekuar, qe duam te
mbrojme. Te mos trembemi nga asgje, te perpiqemi qe mos te pushojme deri
sa te fitojme ate qe kerkojme; jemi ne te drejten tone; Perendia eshte gjithnje
ndihmesi i te drejteve, Perendia eshte e drejta vete !
O vellezer shqiptar ! Te mos na ndodhi si atyre te egerve te Australise e te
Afrikes, qe vendet Evropiane i genjejne me ca rruaza e me ca dragole te
qelqta e me pasqyra te pafillta e u marrin vendin e tyre nga dora.Te mos
genjehemi edhe ne ashtu me ca copa pafillesh e qelqesh, qe s'vlejne asnje gje,
e te leme te drejtat e kombit e te memedheut tone ne duar te te huajve e te
armiqeve tone. Te thyejme zgjedhen e huaj , qe po na shtrengon kembet, te
hidhemi me siper hijes se rende, qe po na shkel e po na shtyp e s'na le te
marrim fryme ! Te mos rrime te mpire e te ngrire,te levizim duar e kembe,te
tundemi e te lekundemi, te ecim te lire ne udhen e Perendise,ne udhe te se
drejtes :
PERENDIA, E DREJTA, KOMBI,GJUHA !
SHQIPERIA,sHQIPETARIA
Ja qellimi yne! Ja puna jone e shenjteruar ! Ja besa jone !Te gjithe ata qe kane
kete qellim , jane vellezerit tane ! Ne mesin e Shqipetareve te vertete s'ka
ndonje ndarje, ndonje percarje,ndonje dyshim ! Jane te gjithe vellezer. te
gjithe nje trup , nje mendje, nje qellim, nje bese !
U pershtat nga une ne gjuhen Letrare Shqipe te diteve te sotme
usertype:2 tt= 0
<<Previous ThreadNext Thread>>
Page 1 / 1    
New Topic New Poll
Sign Up | Create | About Us | SiteMap | Features | Forums | Show Off | Faq | Help
Copyright © 2000-2020 Aimoo Free Forum All rights reserved.

Get cheapest China Wholesale,  China Wholesale Supplier,  SilkChain 丝链to be a retailer is easy now.
LUFFY