User Name  Password
Forumi Amantin
Make a donation click here. Your support will help us remove ads and upload local images, etc.
Title: Fatos Arapi
Forumi Amantin   Letërsia shqipe
Hop to: 
Views:138     
New Topic New Poll
<<Previous ThreadNext Thread>>
Page 1 / 1    
AuthorComment
Amantin
 Author    



Rank:Diamond Member!

Score: 625
Posts: 625
Registered: 07/10/2012
Time spent: 23 hours

(Date Posted:14/10/2012 03:52)
Share to: Facebook Twitter MSN linkedin google yahoo

PËR HERË TË PARË NË HISTORINË 50-VJEÇARE TË "NETËVE POETIKE TË STRUGËS", NJË POET SHQIPTAR, FATOS ARAPI, FITON "KURORËN E ARTË".


Fatos Arapi lindi në qytetin e Vlorës më 1930. Po atje ai kreu shkollën e mesme, ndërsa studimet e larta i ndoqi në Bullgari (Sofje) në fakultetin e Matematikës dhe të Ekonomisë. Ka punuar shumë vjet gazetar dhe pedagog në Fakultetin Histori Filologji të Tiranës. Disa herë ka fituar çmime kombëtare e ndërkombëtare për poezi. Vepra e Fatos Arapit është e pasur në llojet e zhanret e ndryshme që ai lëvroi.
Poezitë e para F. Arapi i botoi në gjysmën e dytë të viteve pesëdhjetë, dhe, përkatësisht në vitet 1962 e 1966 botoi vëllimet "Shtigje poetike" dhe "Poezia dhe vjersha". Që në hapat e parë ai paralajmëroi një zë të veçantë në artikulimin gjuhësor të botës dhe të njeriut, një vizion të vetin mbi realitetin. Fillimet poetike të Fatosit do të jenë tematikisht të rrudhura e të reduktuara, duke u kushtëzuar nga rrethanat politike të kohës. Por, edhe në rrafsh të artikulimit gjuhësor, në përzgjedhjen e figurës dhe të figuracionit, Arapi do të kërkojë mundësi të reja në thurjen e vargut dhe artikulimin e fjalës. Është ndjerë e hutuar mbase dhe vetë censura përballë vërshimit të figurshëm në stilin "Nata shkon shaluar mbi kurriz të maleve", "Nata e ngarkuar me alarme...", te poema mjaft e ndjerë dhe e suksesshme e asaj kohe "Alarme të përgjakura".
Poezia e Fatos Arapit për gjatë gjysmë shekulli arriti ta ruajë tërësinë e qëndrueshme estetike dhe etike. Në planin tematik, poezia e tij nuk e vuri poezinë në shërbim të politikës së ditës. Në rrafshin e shprehjes, ai vazhdoi të jetë origjinal duke e zgjeruar hapësirën krijuese dhe artikulimin figurativ. Zakonisht vetëm me një lëvizje, me një shpërthim befasues, poezia e Fatos Arapit sugjeron thellësí dhe hapësira universale përfytyrimi, duke e vendosur objektivin poetik brenda konteksteve të reja ekzistenciale, ku shquhet mprehtësia e mendimit. Edhe figura, prandaj del përherë e re, çuditërisht e freskët, e ngarkuar me përmbajtje dhe ndjeshmëri të papërsëritshme.
Është një gjuhë poetike e aftë ta ndjekë e ta artikulojë të fshehurën, të padukshmen, të ndrydhurën në mjedisin që e rrethon, me tërë tragjedizmin, trishtimin dhe egërsinë bashkë. Mund të thuhet se figura në poezinë e Arapit është ndër më efikaset dhe ekspresivet në poezinë bashkëkohore shqiptare. Në pleksjen ndërvarëse: nga njëra anë realiteti, nga ana tjetër imagjinata, emocioni dhe intelekti, lind kjo lirikë. Prandaj lexuesi e gjen, e zbulon veten me ndjesinë se dhe ai kështu e përjeton botën përreth, por nuk ka mundur ta formulojë ashtu. Nga përplasja e poetit: (imagjinata, emocioni, filozofia) me realitetin, reflektohet synimi drejt përsosjes së njeriut.

Është e para herë në historinë 47-vjeçare të "Netëve poetike të Strugës" që "Kurora e Artë" fitohet nga një poet shqiptar. Fatos Arapi doli fitues në "duelin" me kandidatin bullgar, poetin Ljubomir Levcev. Për arsye shëndetësore Arapi nuk mundi të shkonte në ceremoninë e dhënies së çmimit. Një javë më vonë kanë mbërritur në Tiranë tri përfaqësues të bordit të "Netëve", kryetari i tij Iljaz Osmani, Branko Cfetkevski dhe drejtori i festivalit botëror të Strugës, Dallillo Kocevski. Janë takuar me Arapin dhe kanë programuar botimin e veprës së zgjedhur në gjuhën maqedonase, sepse çdo vit, festivali boton një seri librash me qëllim promovimin e autorëve të huaj tek lexuesi maqedonas. Arapi do të tërheqë simbolin prej ari më 24 gusht në Strugë, aty ku bëhen festimet e mëdha zyrtare për çmimet që shpallen në pranverë.
Ky festival ka 47 vjet që organizohet dhe konkurrojnë shkrimtarët më të famshëm botërorë dhe poetë vendas me vlerë. Konkurrimi ka për bazë vlerësimet që japin njohësit e mirëfilltë të letërsisë, kritikët, botuesit, nëpërmjet recensioneve mbi të cilat bordi ulet dhe përzgjedh.
Sipas kryetarit Iljaz Osmani për fitimin e Kurorës ka ndikuar interesimi i publikut intelektual, i njerëzve kompetentë të cilët kanë dërguar recensione të shumta për poetin e madh Fatos Arapi. Ai nuk e fitoi këtë çmim ngaqë Shqipëria nuk është vlerësuar asnjëherë në "Netët e Strugës". Fatos Arapi fitoi sepse meritat e tij letrare u votuan gati në mënyrë unanime nga bordi.
Poezia e tij, ashtu siç e kanë përmendur shumë kritikë letrarë, është një poezi meditative, qasja ndaj asaj që quhet botë e thellë është lirikë e mirëfilltë. Shkurt kemi të bëjmë me një poezi me shumë dimensione dhe gjithëpërfshirëse.
Në krahasim me prezantimet që ka pasur në vite Shqipëria në këtë konkurs me autorë si Xhevahir Spahiu, Flutura Açka etj., Arapi e çoi në pikën më të lartë këtë nivel autorësh.
Sipas kryetarit Osmani Shqipëria është prezantuar në vite tek "Netët" nga një klan poetësh pa vlera përfaqësuese. Njerëzit e Ballkanit shquhen për t'u klanizuar.

Histori
Netët Poetike të Strugës nisi më 1962 me leximet e poezive të autorëve maqedonas për nder të dy vëllezërve Konstantin dhe Dimitar Miladinov, intelektualë të shquar të shekullit XIX të lindur në Strugë. Më 1963 u themelua çmimi "Miladinov Brothers" për vëllimin më të mirë poetik të botuar në Republikën e Maqedonisë. Më 1966 kur festivali bëhet ndërkombëtar nis të jepet çmimi "Kurora e Artë" e cila i jepet një poeti të shquar të gjallë për veprën poetike të gjithë krijimtarisë së tij. Një ndër të parët që e mori këtë çmim ishte Ë. H. Auden më 1971. Mjafton kjo listë autorësh – shumë mes tyre Nobelistë) - që po rendisim për të kuptuar se çfarë vlere të padiskutueshme kanë "Netët poetike të Strugës": Pablo Neruda, Eugenio Montale, Rafael Alberti, Miroslav Krleza, Hans Magnus Enzensberger, Nikita Stanescu, Janis Ricos, Allen Ginsberg, Jozef Brodski, Jehuda Amichai, Iv Bonfua, Edoardo Sanguineti, Seamus Heaney, Thomas Transtroemer, Mahmoud Darëish më 2007 dhe për vitin 2008 Fatos Arapi.

Disa poezi lirike nga F. ARAPI

VDEKJA E GJYSHES

Ja, edhe gjyshja në arkëz,
kukull e vogël në kartëz,
Eshtë... dhe prapë s'është e tëra,
sikur nuk është si përhera.
Gjithë karfica, gjilpëra
kapur satenet në kokë,
lidhur këpuckat përposh,
shami e lule në gjoks.
Mbyllur kapakët e syve
ç'ndjej u shua brenda tyre?).
E sheh... dhe të duket heshtja
pe gjasme e pe gjasme vdekja.
Gjyshja e vogël, e bukur,
e pastër...
Në arkëz kukull.

Gjithë karfica, gjilpëra,
qepur vite të tëra,
lidhur kujtime e malle,
dhembje, që duken si përrallë.
E sheh... dhe të duket heshtja

SI S'TË DESHA PAK MË SHUMË

Si s'të desha pak më shumë
Unë e desha përtej vdekjes,
Ashtu dashurova unë
Edhe prap s'ia fal dot vetes:
S'i s'e desha pak më shumë...

Pak më shumë ku shpirti thyhet,
T'i them ndarjes: - Prit, ca pak...
Të gënjejmë mallin që s'shuhet,
Kujtimin të gënjejmë pak.

Përtej vdekjes, përtej botëve,
Atje ku nis "ca pak" tjetër,-
Asaj që më rri mes Zotave:

"Si s'të desha pak më tepër...".

TI DO VISH

Ti do vish, e dashur, si s’do vish?
Kur e di se unë ty të pres
duke ndjer’ frymëmarrjen e vet mbrëmjes
duke ndjer’ frymëmarrjen e vet pritjes
duke ndjer’ frymëmarrjen e vetmisë
Ti do vish, e dashur, si s’do vish?
Kur e di qe unë po të mundja,
rreth vetvetes rruzullin do vërtitja
si një portokall’ në dorën time-
të rrjedhë koha shpejt
e ti të vish…

NË PARK

Në trup të natës hije nëpër hije
duken e zhduken forma dashurie,
duken e zhduken silueta të holla
Tungjatjetani-o dashuri të njoma!
Tungjatjetani-çaste pafajësie!
dehur nga mushti i pëshpërimave tuaja
mes jush,-dukem e zhdukem vet' si hije,
si siluetë e hollë dashurie.

DUKE SHKELUR NËPËR GUACA TË DETIT

Duke shkelur nëpër guaca të detit
ndjeva ditën e sotme, të çelë
nëpër trupin tim, si një gjethe dafine...

Fëshfërinte e gjelbër.... e gjelbër.

Dhe mendova:
nesër,
këto gurëza do t'i shoh ndryshe,
këto brigje të kohës së bardhë;
nesër,
fjoll' e dridhshme, inkandeshente
e orbitave, që sapo feksën
nëpër qiej të virgjër të njerëzve,
do të lidhë ditët e mia,
porsi sot... edhe pakëz më ndryshe;
nesër,
dashurinë që drejt meje po vjen,
do ta puth në buzë, në ballë;
nëpër zëra të flokëve të saj
gishtërinjtë do përshkoj, do t'i them:
hyrë tek unë, pa frikë se një ditë
mund të vdesësh (si të tjerat?) edhe ti.
Dhe e vdekur atje, dashuri,
përjetësisht do të mbetesh e gjallë;
nesër,
ndryshe pyetjen e jetës: "Cili je?"
do dëgjoj edhe ndryshe pastaj
zërin tim: Unë jam...
Duke shkelur nëpër guaca të detit
ndjeva ditën e sotme, të çelë
nëpër trupin tim, si një gjethe dafine.

Përgatiti për botim Hiqmet Meçaj
(Botuar në “Gazeta e Athinës”, maj 2008)
usertype:1
Amantin
Share to: Facebook Twitter MSN linkedin google yahoo 1# 



Rank:Diamond Member!

Score:625
Posts:625
Registered:07/10/2012
Time spent: 23 hours

RE:Fatos Arapi
(Date Posted:14/10/2012 03:54)

DHURATË PËR DITËLINDJEN

Në përvjetor të ditëlindjes tënde
ke plot dhurata mbi tavolinë
e midis tyre një glob të vogël
Shokët e klasës ta kanë sjell
E midis tyre një gjob të vogël
Shokët ta kanë sjell

Leht' e leht' përqark globi rrotullohet
Fluturojnë mbi të gjithë kontinentet
Ja, Atdheu i yn', ja përmes kaltërsish
Shqipëria ime, ja ku është

Fushës qiellore nëpër kristale
Fluturon globi e mban mbi shpinë
Rrugë edhe pemë, zogj e limane
Zjarre qytetesh që natën ndrijn'
Shpezë edhe njerëz, er' e tufane
Globi i mban mbi shpinë.

Leht' e leht' përqark globi rrotullohet
Popujt anemban gjithë sot po zgjohen
Zemrat ndezur kudo, zjarret sot për liri
Rrugëve qiellore globi con
Zemrat ndezur kudo, zjarret so për liri
Rrugëve qiellore globi con

Teksti: Fatos Arapi
Muzika: Nikolla Zoraqi
U botua në vitet '70


E Paëndërrta Ime

Më duhet një gjysëm ëndrre,
E paëndërrta ime.

Vë kokën në gjoksin tënd
E tani përplasem
Te kokë e një tjetri.

Më duhet një gjysëm ëndrre.

Shigjetat e orës së dorës
Tutje i shtyjnë kalimtarët,
në ditë të rrëpirta tiranase.
Shpirtra jo shpirtra që shkojnë...
Bri meje dikush flet me vete.
pa e kuptuar besoj në rrëfimin e tij.

Dikush, prej zhgënjirni të egër,
mbërthen kryqe të reja.
I hedh një gjysëm leku
Dhe blej kryqin tim.

Tani që ta ngre
Më duhet një gjysëm ëndrre,
E paëndërrta ime.

Nuk Mbyllen Dot

S'kam fuqi më as të trishtohem
Jemi anije pa spirancë
Mes erërave të egra të kundërta.
Peshqit Ilafazanë shurdhojnë qiellin
Më jepni ju një copë ironie,
Se nuk e gjej dot në veten time,-
Një copëz ironie
Sa gjysmëz e krahut të zogut,-
Të mbrohem nga shirat e verdhë
Të predikimeve të apostujve të lajthitur.
Të gjithë na kanë faj dhe askush:
Deshëm të krijohemi në asgjësimin tonë
Tani gjithë dritaret e shpirtit
Janë hapur, bymyer e kalbur
Nga shirat e lotëve,-
Dhe s'mbyllen më dot.

Mund të hyjë kush të dojë.

Gloria Victis (Lavdi Humbësve)

Sepse jemi ne humbësit e mëdhenj.
Artin e shkëlqyer të humbjes
Ne e kemi ngritur në fat.
Sepse ne, vetëm ne, dimë të gabojmë.
Ne gabojmë në miqësi, dhe humbasim.
Ne gabojmë në dashuri, dhe humbasim.
Ne gabojmë në shpresat tona, dhe humbasim
Zaret e bardhë të fateve tona
Ne i hedhim para - dhe vazhdojmë
T'i hedhim ato edhe mbasi ta kemi kaluar Rubikonin.
Të gjithë na kanë faj dhe askush.
Të tjerët vetëm fitojnë,
Ndërsa ne jemi populli humbës

I humbjeve të mëdha. Zemra jonë
Eshtë një mollë e artë dhimbjeje.
Nuk duam të njohim pushtetin e errët të smirës,
Dhe gabojmë, nuk e njohim
Lakminë akrep të pushtetit, dhe gabojmë.
Sepse ne-vetëm ne! Dimë të gabojmë.
Këmbët tona të zbathura janë ato gjethe vjeshte
Që bien dhe ecin në rrugë; shpirti ynë
Eshtë prej lënde të brymtë trishtimi,
Të gjithë mund ta vrasin.
Të tjerët jo, ata janë fitonjës të përjetshëm,
Ata s'humbasin kurrë, sepse
Kurrë nuk gabojnë.

Ndërsa ne gabojmë - ashtu siç dimë vetëm ne!
Artin e shkëlqyer të humbjes
Ne e kemi ngritur në fat.
Dhe i kemi kthyer krahët lavdisë fitonjëse.
Ne njohim vetëm lavdinë e popullit
Të humbjeve të mëdha. Sepse ne
- po vetëm ne!-
Jemi të vërtetë.

Akreonti Rrjedh po Karont nuk Ka

Si të kthehem prapa kur udhën s'e di?
Prej pikëllimi lumi buçitës i natës
E unë rrah brigjet e errëta këtu.

Akeronti rrjedh po karont nuk ka.

Tregomë një va ku te kaloj.
Ti i njeh guvat dhe vorbullat e frikshme.
Tregomë një va, vëllai im,
Ku të kaloj Akerontin
Dhe të arrij.
Akeront rrjedh po karont nuk ka.

Ditë Tiranase

Ti mbyll derën pas e nisesh
Në mesin e rrugës takon ditën
Që të pyet e hutuar: - Nga të shkoj?
Shpresën e ushqejnë me shpresë, -
Pastaj shpresës i vrasin shpresën.
Vetëm pasqyrat ndryshojnë,
Teknologjia përsosëse e tyre, -
Fytyrat janë po ato.
Jo, ti, - hija jote shkrin në gotën me ujë
Diellin dhe kokrrën e aspirinës, -
Ke dhimbje të forta koke.
E di: zembereku i zemrës sime
Eshtë pluhurosur , - kur do të vijë Ajo,
Me frymën e saj t'i fryjë,
Të ndjej ecjen tingëlluese të kohës.
Në qiellin e Tiranës, një unazë e zjarrtë
Fluturon nga syri në sy -
Kërkon gishtin e nuses.
Kërciti gonxhe e zambakut tek çelej,
Dhe marsi eci para meje.
Të paktën, o zot, akoma jemi njerëz
Respektojmë dallëndyshet dhe vdekjen.

Alarme të Përgjakura (kënga e parë)

Mbi rrogozin prej kashte,
Ku netëve fle,
Shtrova
Dashurinë time...
Po prap, brinjët t'i vret toka, plisi,
E prap i fortë është te koka
Trungu prej lisi.

Hej, vend!
Plot diell e pa dritë!
Pagan dhe fron për perënditë!
Jetojmë nër male të lartë,
Ku qlellln me dorë mund të zëmë
Dhe prapë:
Në ç'humnera kemi rënë!

Hej, vend!
Që ngjyrat e Jonit,
Erërat e portokallit me lule
Mbyll
Në një vorbë fasule.
Dhe ndihesh
I pasur në varfërinë tënde
I lirë në robërinë tënde...

Hej, vend,
Që prej dhimbjes po më bën të çmendem.

Çast Buzë Jonit

Dhe vargjet erdhën me ritme të kaltra
Nër degë të tyre figurat e gjelbra
Çelin - si gjethet nëpër portokalle.
Nën degëza vargjesh fëshfërijnë figurat,
Si mbrëmjes Jonit fletësat e ullinjve.
E mbusha gojën me erëra të Jonit,
Ndjej nëpër dhëmbë kokrizat e jodit,
Shoh se si thyhen mirazhet mes valësh,
Se si thërmohen përflakjet mes gurësh...
Dhe jam i tëri
grimca dritaresh e ngjyrash.

Atdheu

Atdheu është dhimbje, është dhimbje.
Një prill i pikëlluar në shpirt.
Atdheu është kryqi, është kryqi.
E mban - dhe të mban ty - në shpirt.

Atdheu është toka e premtuar.
Ti shkel si një zot dhe s'e ke ndën këmbë
Atdheu s'ka fjalë, ka sy të trishtuar
Vdes dashuria në dashuri që të çmend.

Atdheu është buka e urritur,
të ikën nga duart e dot nuk e ngop
ëndërr dhe ankth dhe shpresë e sfilitur
me sytë n'errësirë vetveten kërkon.

Atdheu është varr i hapur, është varr.
Një jetë drejt tij shkon me besë që bind.
Në një pikë loti mbyt lotin fatvrarë
Në një pikë loti lirinë e lind.

Atdheu yt i vogli, i vogli,
Ai hyjnori i pavdekshmi - loti.

Deti

I vogël, me pantallona të shkurtëra,
me këmbë të zbathura e një këmishë humaje,
që e qepte vetë gjyshja....
Ashtu darkë për darkë dilja në breg.
Ndër gishtërinj të këmbës së ftohtë më rridhte rëra.
Unë prisja me orë të tëra,
gjersa përnjëherësh, tutje nëpër fushat e gjera të natës
ngriheshin kope të cuditshme, të panumërta
kuajsh të bardhë.

Nëpër hapësirat e pafundme suleshin aradhë-aradhë.
Turfullonin,
Binin me këmbë të thyera,
rrokulliseshin duke gulcuar nëpër të zezat humnera
mbi ta fluturonin të tjerë.
Jelët e akëruara dallgë-dallgë fushën e qiellit fshinin.
Hingëllimet e frikshme para tyre bridhnin.
Ata vinin, afroheshin drejt meje.

Gjoksët e mëdhenj të bardhë
lëshonin përpjetë; këmbët e para rrihnin në erë...
Sytë u flakëronin.
Një cast.... dhe nën thundrat e tyre do të më coptonin.
Kur ja, me poterë,
si një gjëmim i madhërishëm përplaseshin
te këmbët e mia. Nga flegrat gjigante
miliarda grimcëza të kristalta shfrynin
për të fundit herë.

Të tjerë
hingëllinin nëpër fushën e gjerë të natës
Me gëzim e frikë, orë të tëra unë shihja
kuajt e bardhë
të suleshin nëpër furtunë.
Thyenin këmbët, rrokulliseshin,
që të vinin sa më parë te unë, shkelnin, fluturonin
njeri mbi tjetrin.
Dhe tani, kudo që jam,
ashtu fantastik e i madhërishëm, më ndjek pas deti....

COPRIFUOCO


Hapat e patrullës godasin në trupin e metaltë të natës.
Gjer në tokë kërrusen e rrasen shtëpitë përdhese.
Mendmet lëvrijnë në kokat e njerëzve
dhe thërrrmohet pastai pëshpërima nga buzët e varura
rreth vatrës.
Kjo ore vjen e ngarkuar rne zjarre dhe hekur.
Si një xhandar i egër qëndron para dyerve të shtëpisë.
Pyet veten: "Përse të hapura"
dhe si përgjigje tund kokën, helmetën.
dhe si kërcënirn i metaltë patrullon errësirën.
dyert rnbeten të hapura:
rnund të hyjë ndër to liria ilegale e Shqipërisë.

ELEGJI PËR BABANË


Ti nuk je më.
As do të na shohësh,
as do të shohim,baba, më kurrë.
Ti nuk je më..
Emrin tënd e mori ky gur,
Vdekja - si vdekje ,
gjithmonë e dhimbshme,
gjithmonë e verdhë...
Me një kordhele
tufa kujtimesh në zemër na lidh.
Tufa kujtimesh
edhe elegjish.
Jam i trishtuar dhe më mori malli.
Dhe mbi trishtime e mall duke ecur,
ngjita rrugën e ngushtë të fshatit.
Shtyva derën e varrezës së vogël
dhe t'erdha te varri...
C'fjalë të pathëna do të më fiasësh?
C'fjalë të reja dëshiron të dëgjosh?
Prej këtij varri
tani, baba, c'do të më japësh?
Atë ditë të thatë janari:
përpara teje Halil Alija
e mercenari.
Prapa shtëpia në zjarr e flakë

Duart e tua në pranga,
plak i ngartë?
Erdha të marr
cfarë perket prei këtij varri.
Kujtime të dhimbshme.
Vuajtje krenare.
Ti mos më thuaj:
"Biro... ianë të trishtuara".
Baba i gjorë!
Unë, pa ato,
do t'isha në jetë edhe më i trishtuar.
Dhe kur të vdes
s'dua asgjë
vec një varr të thieshtë.
Atje në bregdet,
ku nëpër net
bisedojnë yjet me qiparisat.
Dhe fjalë të kaltra
flet e shprëndan
deti matanë.
Fjalët që i njohim,
që i kuptojme,
unë
me babanë...
usertype:1 tt= 0
Amantin
Share to: Facebook Twitter MSN linkedin google yahoo 2# 



Rank:Diamond Member!

Score:625
Posts:625
Registered:07/10/2012
Time spent: 23 hours

RE:Fatos Arapi
(Date Posted:14/10/2012 03:54)

TREGIM NGA FATOS ARAPI




DIKUSH MË BUZËQESHTE
(tregim)





Ditë prilli '944...
U përhap fjala se do të bëhej alarm ajror. Qepenët e dyqaneve u mbyllën. Rrugët u zbrazën. Gratë sa mezi mblidhnin fëmijët e mërditur, që grindeshin se nuk mund të luanin dot top leckash, as aty te praku i derës. Vetëm patrullat gjermane e mercenare, të ngrira në heshtjen e tyre, shkonin e vinin nëpër rrugët e shkretuara. SS-ët heshtnin. Pas dritareve të mbyllura me kapakë dërrasash, heshtnin dhe banorët e qytetit të vogël. Dita ishte e vrejtur dhe e ftohtë. Binte një shi i imët, që s'pushonte. Diçka e rëndë, e heshtur dhe e pashpjegueshme rëndoi përnjëherësh mbi qytetin e vogël, me rrugë të ngushta e pullaze të ulëta. U dëgjua një breshërimë mitralozi. Pastaj një heshtje e gjatë. Sikur krisma të kishte goditur vetë murmurimën e jetës së qytetit. As hapi i rëndë i patrullave s'u dëgjua më. Dy krisma. Njëra pas tjetrës. Dy. Të largëta. Të mbytura.
- Goditën në tntp - murmuriti dikush.
Ashtu e ngrirë hyri ajo ditë në kujtesën time. E, nëpër ngricë të saj të heshtur e të egër patrullonin SS-ët.
Hutimin e qytetit e çori një bombë. Vetura e gestapos rrëshqiti nëpër rrugën kryesore. Dhe përsëri gjithçka ra në heshtje. Pastaj një derë u hap. Edhe një... Edhe një...
Dikush doli në rrugë.
- Paskan pushkatuar pesë vetë. Te xhamia e tabakëve, paskan pushkatuar pesë vetë.
Njerëzit dilnin prej shtëpive. Gra, fëmijë, burra, shkonin nga xhamia e tabakëve. Mbi ta e ftohtë, e vrejtur, duke derdhur pa pushim atë shi të imtë, notonte ajo ditë prilli '944.
Redaktorja qëndronte para meje e më shikonte me ata sytë e saj të vegjël, ngulitës. Ashtu si më parë edhe tani ata sy binin mbi mua e më pyesnin: «a do të na shkruash? Qoftë edhe një shkrim të vogël». Unë heshtja. Për mua nuk ishte më i rëndësishëm një artikull për revistën. Para meje tani shpalosej vetë ajo ditë...
...Rojet gjermane e mercenare nuk lejonin njeri t'u afrohej të pushkatuarve. Ata kishin rënë te rrëza e murit. Të mbytur në pellgun e gjakut të vet. Njëri prej të vrarëve kishte rënë me fytyrë nga qielli. Ai kishte qenë sheh dhe pak më tutje i kishte mbetur çallma. E qullur krejt ajo dukej e pistë dhe e palarë. Midis tyre, përmbys , kishte rënë një grua...
Të parët filluan të qanin fëmijët. Pastaj gratë. Pastaj të gjithë. Turma afrohej te të vrarët. Njerëzit donin t'i shihnin, donin të dinin se si dukeshin ata të vdekur. Dhe qanin. Afroheshin. SS-ët i shtynin me automatik në gjoks. Një mercenar me pushkë të gjatë në sup iu afrua asaj gruaje dhe e goditi me majë të këpucës. Një herë. Dy. Tri.
Ai i binte me këpucë e diçka murmurinte nëpër dhëmbë. Këmbëzat e çitjaneve nuk ngjiteshin lart. Ato arrinin gjer aty te lakëza e pulpave, pastaj, të qullura, puthiteshin në këmbën e ngritë të gruas së vrarë. Mercenari qëndronte mbi të me pushkë të gjatë mbi sup, diçka thoshte e përsëri e qëllonte me këpucë.
Erdhi karrua, Të katër burrat njëri mbi tjetrin u hodhën mbi të. Këmbët e dikujt u varën jashtë, pastaj një kokë e dy krahë. Atë nuk e ngarkuan. E lidhën me litarë të karros prej të dyja këmbëve të zbathura dhe e tërhoqën zvarrë. Karrua ecte ngadalë duke marrë pas nëpër udhë të qullura e gjithë baltë gruan e veshur me çitjane të zeza, rënë përmbys me krahët hapur gjithnjë anësh.
Q.D. Një emër. Dy gërma. Dy kokrra gruri të mbjella tek unë, si në tokë. Ajo redaktorja me duart e veta kishte rrëmihur tokën: ato dy kokrra gruri, gati të harruara ishin aty dhe vetë kishin lëshuar sythë e po mbinin. Dhe unë nuk e kisha ditur këtë. Atë mbrëmje erdhi te ne xha Zanua, një fqinji ynë. Zbathi te praku i derës opingat, hyni në odën e zjarrit, duke shkelur me çorape, shkoi dhe u ul drejt e në qoshe.
- I vranë... ëh. Maskarenjtë... - i tha babait, që ishte ulur në anën tjetër.
Dëgjova një kërcitje të fortë të nofullave e të dhëmbëve. Ishte një kërcitje si ajo e trarëve të shtëpisë, po unë isha i vogël e më tërhiqte më tepër vetëm paraja e asaj dite. Para syve më dilte gjithnjë ai mercenari, që goditte me shqelma gruan e vrarë, shikoja karron, që shkonte ngadalë mes për mes qytetit të heshtur, karrocieri tërhiqte prej freri kalin e nëpër shi fliste me zë të ulët me veten, me kërcitjen e rrotave dhe me llapashitjen nëpër baltë të trupit të vdekur të asaj gruaje.
Q.D. Dy gërma. Një emër. Në atë emër, - një jetë njeriu. Atë jetë SS-ët e kishin pushkatuar atje te xhamia e tabakëve, në atë ditë prilli '944. Po ku ishte tani ajo jetë? Duke më kërkuar një shkrim për revistën, redaktorja trupvogël as që e kishte menduar se nëpër ç 'rrugë po më niste. Ku ndodhej tani ajo jetë e pushkatuar prej SS-ëve? Cilët njerëz mbanin pjesëza të saj? Do të më duhej të kërkoja e të kërkoja, të kthehesha prapa nëpër ato ditë të dikurshme të fëminisë, të ngatërrohesha, të humbisja udhën e përsëri të nisesha në kërkim të asaj jete. Unë duhej ta ngjallja përsëri atë grua, ashtu siç kishte qenë dikur, me fytyrë e ëndrra e luftëra, me dashuritë e saj.
I vetëm kaloja nëpër salla e korridore të muzeumit.
Në heshtjen që më rrethonte, qëndroja para eksponateve e vitrinave. Herë pas here prej fotografive më shikonte ndonjë fytyrë e njohur dikur. Ndjeja vjetët e kaluar të më afroheshin gjithnjë e më pranë. Mendimi se koha merr fytyrën e ngjarjeve e të njerëzve, dhe me atë fytyrë hyn pastaj nëpër muzera, që sërish të dalë përpara njerëzve, më kishte pushtuar të tërin. Ditët e luftës qëndronin para meje të kthyera në një fletë komunikate, në një pushkë partizane, në një xhaketë të vjetër, të shpuar nga plumbat armikë. Njerëzit i kishin futur aty. Dhe i ruanin. Nuk donin që ato ditë të zhdukeshin. Nëpër to vareshin ato fotografi me fytyra njerëzish. Të rinj, të reja, burra, gra, fshatarë, qytetarë.
Përnjëherësh diçka u drodh tek unë. Nën një diçiturë: «Dëshmorja Q.D.».
Ja. ajo... gruaja e mbytur në gjak të vet në të ditë prilli '944. Ja, cila qenka ajo... Për herë të parë shihja atë fytyrë. Asaj dite ajo kishte rënë përmbys me këmbët e krahët hapur mbi asfaltet e qullura. Dhe ashtu kishte mbetur gjersa karrua ishte zhdukur prej shikimit tim. Ky vegim kaq thellë ishte ngulur në kujtesën time sa, edhe kur në imagjinatë kërkoja t'i jepja asaj ndonjë fytyrë të re, më zhdukej në çast. Dhe gruaja mbetej po ashtu e rënë përmbys mbi asfaltin e qullur. Ja, cila qenka ajo... Kisha qëndruar përballë saj. U afrova më pranë fotografisë. Atëherë ndjeva se fytyra e saj po mjegullohej. Nuk po kuptoja se si në atë tis kafe të fotografisë shkrihej ajo kokë e madhe, që ishte ngritur aq lart, sa thua do të rrëzohej mbrapa. Në atë fytyrë vetëm dy vetulla të trasha harkoheshin përpjetë. Dhe nën to - sytë, që humbisnin në një mugëtirë të hirtë. Ajo fotografi do të kish qenë kopjuar nga ndonjë tjetër, e vjetër. M'u kujtuan ato fotografitë e zbehta të varrezave të prishura nga dielli e nga shiu. Më kot po përpiqesha të shquaja miset femërore të asaj gruaje. Nuk mundja. M'u duk sikur fytyra e mjegulluar, që më shikonte nga fotografia po tretej vetë në ftohtësinë e asaj dite prilli të pushkatuar nga SS-ët, atje te xhamia e tabakëve.
Dhe mbeta përsëri vetëm...
usertype:1 tt= 0
<<Previous ThreadNext Thread>>
Page 1 / 1    
New Topic New Poll
Sign Up | Create | About Us | SiteMap | Features | Forums | Show Off | Faq | Help
Copyright © 2000-2019 Aimoo Free Forum All rights reserved.

Get cheapest China Wholesale,  China Wholesale Supplier,  SilkChain 丝链to be a retailer is easy now.
LUFFY
LUFFY